శరన్నవరాత్రులు (దసరా నవరాత్రులు) ల్లో భాగంగా రెండవ రోజు | 12-10-2026 (సోమవారం) "బ్రహ్మచారిణి" రూపంతో మేళవించిన శ్రీ గాయత్రీ దేవి విశిష్టత, పౌరాణిక అంతరార్థం మరియు శ్రీసూక్త విధాన సంపూర్ణ పూజా విధానం:
2వ రోజు: శ్రీ గాయత్రీ దేవి (ఆశ్వయుజ శుద్ధ విదియ)
సేకరణ కూర్పు గోగులపాటి కృష్ణమోహన్
* అన్వయం: నవదుర్గలలో రెండవ రూపమైన బ్రహ్మచారిణి బ్రహ్మజ్ఞాన సాధనకు నిరంతర తపస్సు, ఇంద్రియ నిగ్రహం ఆచరించే దివ్య తపోమూర్తి. విజయవాడ ఇంద్రకీలాద్రిపై 2వ రోజు పూజలందుకునే శ్రీ గాయత్రీ దేవి సమస్త వేదాలకు మూలమైన వేదమాత, పరబ్రహ్మ స్వరూపిణి, జ్ఞాన ప్రదాయిని. సాధకులలో సద్బుద్ధిని మేల్కొలిపి బ్రహ్మజ్ఞాన మార్గంలో నడిపించే రూపంగా బ్రహ్మచారిణీ తత్త్వంతో సంపూర్ణంగా సమన్వయమవుతుంది.
* పురాణ గాథ: సృష్టి ఆరంభంలో సమస్త చరాచర జగత్తును నడిపించేందుకు బ్రహ్మదేవుని ముఖం నుండి గాయత్రీ మాత ఆవిర్భవించింది. ఉదయ సంధ్యావేళలో గాయత్రిగా, మధ్యాహ్నాన సావిత్రిగా, సాయంసంధ్యలో సరస్వతిగా ముల్లోకాలను పరిపాలించే త్రిసంధ్యా స్వరూపిణి. ముక్తా, విద్రుమ, హేమ, నీల, ధవళ వర్ణాలు కలిగిన పంచముఖాలతో, పది చేతులలో దివ్యాయుధాలను ధరించి సకల దేవతల తేజస్సుకు మూలశక్తిగా నిలిచింది.
* అంతరార్థం: "గాయంతం త్రాయతే ఇతి గాయత్రీ" – తనను ఉపాసించిన వారిని సర్వ ఆపదల నుండి రక్షించే మంత్రశక్తి గాయత్రి. చేతిలోని జపమాల, కమండలం నిరంతర ఆత్మశుద్ధికి, సాధనకు ప్రతీకలు. ఈ రూపం మానవునిలోని అజ్ఞానాన్ని తొలగించి, అంతఃకరణ శుద్ధిని కలిగిస్తుంది.
* పూజా ఫలితం: సకల పాపాలు, గ్రహదోషాలు తొలగిపోతాయి. మానసిక ప్రశాంతత, విద్యార్థులకు విశేష ఏకాగ్రత, బుద్ధికుశలత, వాక్శుద్ధి, దీర్ఘాయువు మరియు తేజస్సు సిద్ధిస్తాయి.
* అలంకారం: ఆరెంజ్ కలర్ శారీ (నారింజ రంగు పట్టు వస్త్రం)
* నైవేద్యం: రవ్వ కేసరి, పులిహోర, అల్లం గారెలు, పాయసం
* పుష్పాలు: తామర పూలు, జాజి, మల్లెలు, చామంతి పూలు
* దీపారాధన
దీపపు కుందులకు గంధం, కుంకుమ అలంకరించి, ఆవునెయ్యి లేదా నువ్వుల నూనెతో దీపాలు వెలిగించి నమస్కరించాలి:
భో దీపదేవి రూపస్త్వం కర్మసాక్షీ హ్యవిఘ్నకృత్ |
యావత్పూజాం కరిష్యామి తావత్త్వం సుస్థిరో భవ ||
దీపజ్యోతిః పరబ్రహ్మ దీపజ్యోతిర్జనార్దనః |
దీపో హరతు మే పాపం దీపజ్యోతిర్నమోఽస్తు తే ||
(దీపానికి పుష్పాక్షతలు సమర్పించాలి)
శుక్లాంబరధరం విష్ణుం శశివర్ణం చతుర్భుజమ్ | ప్రసన్నవదనం ధ్యాయేత్ సర్వవిఘ్నోపశాంతయే ||
* ఆచమనం
ఉద్ధరిణెతో అరచేతిలో ఉదకం తీసుకుంటూ మూడు మార్లు స్వీకరించాలి:
ఓం కేశవాయ స్వాహా | ఓం నారాయణాయ స్వాహా | ఓం మాధవాయ స్వాహా |
చేతులు కడుక్కుంటూ కింది నామాలు స్మరించాలి:
ఓం గోవిందాయ నమః | ఓం విష్ణవే నమః | ఓం మధుసూదనాయ నమః | ఓం త్రివిక్రమాయ నమః | ఓం వామనాయ నమః | ఓం శ్రీధరాయ నమః | ఓం హృషీకేశాయ నమః | ఓం పద్మనాభాయ నమః | ఓం దామోదరాయ నమః | ఓం సంకర్షణాయ నమః | ఓం వాసుదేవాయ నమః | ఓం ప్రద్యుమ్నాయ నమః | ఓం అనిరుద్ధాయ నమః | ఓం పురుషోత్తమాయ నమః | ఓం అధోక్షజాయ నమః | ఓం నారసింహాయ నమః | ఓం అచ్యుతాయ నమః | ఓం జనార్దనాయ నమః | ఓం ఉపేంద్రాయ నమః | ఓం హరయే నమః | ఓం శ్రీకృష్ణాయ నమః ||
* ప్రాణాయామం & భూతోచ్ఛాటన
కుడిచేతి బొటనవేలు, ఉంగరపు వేలితో నాసికను పట్టి శ్వాస నియంత్రణ చేస్తూ:
ఓం భూః | ఓం భువః | ఓం సువః | ఓం మహః | ఓం జనః | ఓం తపః | ఓగ్ం సత్యమ్ |
ఓం తత్సవితుర్వరేణ్యమ్ భర్గో దేవస్య ధీమహి | ధియో యో నః ప్రచోదయాత్ |
ఓమాపో జ్యోతీ రసోఽమృతం బ్రహ్మ భూర్భువస్సువరోమ్ ||
అక్షతలు ఎడమ చేతిలోకి తీసుకుని, కుడిచేత్తో తల వెనుకకు చల్లుతూ:
ఉత్తిష్ఠంతు భూతపిశాచాః ఏతే భూమిభారకాః |
ఏతేషామవిరోధేన బ్రహ్మకర్మ సమారభే ||
* నిత్య సంకల్పం
చేతిలో అక్షతలు, పువ్వు, ఉదకం ఉంచుకొని ఇలా చెప్పుకోవాలి:
ఓం మమ ఉపాత్త సమస్త దురితక్షయద్వారా శ్రీ పరమేశ్వర/శ్రీ జగన్మాత ప్రీత్యర్థం, శుభే శోభనే ముహూర్తే, శ్రీ మహావిష్ణోరాజ్ఞయా ప్రవర్తమానస్య అద్య బ్రహ్మణః ద్వితీయ పరార్థే, శ్వేతవరాహ కల్పే, వైవస్వత మన్వంతరే, కలియుగే, ప్రథమ పాదే, జంబూద్వీపే, భరతవర్షే, భరతఖండే, మేరోర్దక్షిణ దిగ్భాగే, శ్రీశైలస్య వాయువ్య ప్రదేశే, కృష్ణా-గోదావర్యోర్మధ్యదేశే, భాగ్యనగరే (హైదరాబాద్ క్షేత్రే), స్వగృహే/పూజా మండపే, సమస్త దేవతా బ్రాహ్మణ హరిహర గురుచరణ సన్నిధౌ,
అస్మిన్ వర్తమాన వ్యావహారిక చాంద్రమానేన శ్రీ పరాభవ నామ సంవత్సరే, దక్షిణాయనే, శరత్ ఋతౌ, ఆశ్వయుజ మాసే, శుక్ల పక్షే, ద్వితీయా తిథౌ, వాసరస్తు ఇందువాసరే (సోమవారే), శుభ నక్షత్రే, శుభ యోగే, శుభ కరణే, ఏవంగుణ విశేషణ విశిష్టాయాం శుభతిథౌ,
శ్రీమాన్ ... గోత్రః ... నామధేయః (మీ గోత్రం, పేర్లు), ధర్మపత్నీ సమేతస్య మమ సహకుటుంబస్య క్షేమ, స్థైర్య, ధైర్య, వీర్య, విజయ, అభయ, ఆయురారోగ్య ఐశ్వర్యాభివృద్ధ్యర్థం, ధర్మార్థ కామమోక్ష చతుర్విధ పురుషార్థ ఫల సిద్ధ్యర్థం, సమస్త పాప గ్రహపీడా నివారణార్థం, సద్బుద్ధి మేధాశక్తి వాక్శుద్ధి ప్రాప్త్యర్థం, శ్రీ శరన్నవరాత్రోత్సవ ప్రయుక్త ద్వితీయ దినే శ్రీ బ్రహ్మచారిణీ స్వరూప శ్రీ గాయత్రీ దేవి ముద్దిశ్య శ్రీ గాయత్రీ దేవి ప్రీత్యర్థం యథాశక్తి ధ్యానావాహనాది షోడశోపచార పూజాం కరిష్యే,
తదంగత్వేన ఆదౌ కలశపూజాం, తదనంతరం శ్రీ మహాగణపతి పూజాం చ కరిష్యే.
(అక్షతలు, నీరు పళ్లెంలో విడవాలి)
* కలశ పూజ (శుద్ధి జలం)
ఒక చిన్న పాత్రలో లేదా చెంబులో శుభ్రమైన నీరు పోసి, గంధం, కుంకుమ, పువ్వు, అక్షతలు వేసి కుడి అరచేతితో మూసి ఉంచాలి:
కలశస్య ముఖే విష్ణుః కంఠే రుద్రః సమాశ్రితః |
మూలే తత్ర స్థితో బ్రహ్మా మధ్యే మాతృగణాః స్థితాః ||
కుక్షౌ తు సాగరాః సర్వే సప్తద్వీపా వసుంధరా |
ఋగ్వేదోఽథ యజుర్వేదః సామవేదో హ్యథర్వణః |
అంగైశ్చ సహితాః సర్వే కలశాంబు సమాశ్రితాః ||
గంగే చ యమునే చైవ గోదావరి సరస్వతి |
నర్మదే సింధు కావేరి జలేఽస్మిన్ సన్నిధిం కురు ||
ఓం అపో వా ఇదగ్ం సర్వం విశ్వా భూతాన్యాపః ప్రాణా వా ఆపః పశవ ఆపోఽన్నమాపోఽమృతమాపః సంభ్రాడాపో విరాడాపః స్వరాడాపః చ్ఛందాగ్ంస్యాపో జ్యోతీగ్ంష్యాపో యజూగ్ంష్యాపః సత్యమాపః సర్వా దేవతా ఆపో భూర్భువస్సువరాప ఓమ్ ||
కలశోదకేన పూజాద్రవ్యాణి, దేవం, ఆత్మానం చ ప్రోక్షయేత్ |
(ఆ కలశంలోని నీటిని పువ్వుతో పూజాద్రవ్యాలపై, విగ్రహంపై, తమపై చల్లుకోవాలి)
* శ్రీ మహాగణపతి సంపూర్ణ షోడశోపచార పూజ
పసుపు వినాయకుడిని తమలపాకుపై ఉంచి, కుంకుమ బొట్టు పెట్టి పూజా వేదికపై ఈశాన్య భాగంలో ఉంచాలి.
ధ్యానం:
గజాననం భూతగణాది సేవితం కపిత్థజంబూఫలసార భక్షితమ్ |
ఉమాసుతం శోకవినాశకారణం నమామి విఘ్నేశ్వర పాదపంకజమ్ ||
ఓం శ్రీ మహాగణపతయే నమః – ధ్యాయామి |
ఆవాహనం:
అత్రాగచ్ఛ జగద్వంద్య సురరాజార్చితప్రభో |
అనాథనాథ సర్వజ్ఞ గౌరీపుత్ర వినాయక ||
ఓం శ్రీ మహాగణపతయే నమః – ఆవాహయామి |
ఆసనం:
రమ్యకంకణ వైడూర్య ముక్తామణివిభూషితమ్ |
స్వర్ణసింహాసనం రమ్యం గృహాణ గణనాయక ||
ఓం శ్రీ మహాగణపతయే నమః – నవరత్న ఖచిత సువర్ణ సింహాసనం సమర్పయామి |
పాద్యం:
ఉష్ణోదకం నిర్మలం చ సర్వసౌఖ్యప్రదం శుభమ్ |
పాదప్రక్షాళనార్థాయ దత్తం తే ప్రతిగృహ్యతామ్ ||
ఓం శ్రీ మహాగణపతయే నమః – పాదయోః పాద్యం సమర్పయామి |
అర్ఘ్యం:
అర్ఘ్యం గృహాణ హేరంబ సర్వభద్రప్రదాయక |
గంధపుష్పాక్షతైర్యుక్తం భక్త్యా దత్తం నమోఽస్తు తే ||
ఓం శ్రీ మహాగణపతయే నమః – హస్తయోః అర్ఘ్యం సమర్పయామి |
ఆచమనీయం:
సుగంధి శీతలం తోయం మందాకిన్యాః సమాహృతమ్ |
ఆచమ్యతాం గణపతే మయా దత్తం శుభావహమ్ ||
ఓం శ్రీ మహాగణపతయే నమః – ముఖే ఆచమనీయం సమర్పయామి |
స్నానం:
గంగాది సర్వతీర్థేభ్యః ప్రార్థనార్థం సమాహృతమ్ |
స్నానం కురుష్వ దేవేశ ఉమాపుత్ర నమోఽస్తు తే ||
ఓం శ్రీ మహాగణపతయే నమః – శుద్ధోదక స్నానం సమర్పయామి | స్నానానంతరం శుద్ధాచమనీయం సమర్పయామి |
వస్త్రం:
రక్తవస్త్రయుగం రమ్యం దేవయోగ్యం సునిర్మలమ్ |
గృహాణ గణనాథ త్వం భక్తానాం వరదో భవ ||
ఓం శ్రీ మహాగణపతయే నమః – వస్త్రయుగ్మం సమర్పయామి | (అక్షింతలు సమర్పించాలి)
యజ్ఞోపవీతం:
రాజతం బ్రహ్మసూత్రం చ కాంచనం చోపవీతకమ్ |
గృహాణ సర్వలోకేశ సర్వకల్యాణదాయక ||
ఓం శ్రీ మహాగణపతయే నమః – యజ్ఞోపవీతం సమర్పయామి |
గంధం:
శ్రీఖండం చందనం దివ్యం కుంకుమాగరుసంయుతమ్ |
విలేపనం సురశ్రేష్ఠ ప్రీత్యర్థం ప్రతిగృహ్యతామ్ ||
ఓం శ్రీ మహాగణపతయే నమః – దివ్య శ్రీచందనం సమర్పయామి |
అక్షతలు:
శాలితండులసంయుక్తాన్ కుంకుమేన విరాజితాన్ |
అక్షతాన్ ప్రతిగృహ్ణీష్వ సర్వకార్యార్థసాధక ||
ఓం శ్రీ మహాగణపతయే నమః – రక్తాక్షతాన్ సమర్పయామి |
పుష్పపూజ (శ్రీ గణపతి షోడశ నామావళిః):
గంధాక్షతలు, పుష్పాలు, దూర్వాంకురాలు (గరిక) తీసుకుని సమర్పించాలి:
* ఓం సుముఖాయ నమః
* ఓం ఏకదంతాయ నమః
* ఓం కపిలాయ నమః
* ఓం గజకర్ణకాయ నమః
* ఓం లంబోదరాయ నమః
* ఓం వికటాయ నమః
* ఓం విఘ్నరాజాయ నమః
* ఓం వినాయకాయ నమః
* ఓం ధూమకేతవే నమః
* ఓం గణాధ్యక్షాయ నమః
* ఓం ఫాలచంద్రాయ నమః
* ఓం గజాననాయ నమః
* ఓం వక్రతుండాయ నమః
* ఓం శూర్పకర్ణాయ నమః
* ఓం హేరంబాయ నమః
* ఓం స్కందపూర్వజాయ నమః
ఓం శ్రీ మహాగణపతయే నమః – నానావిధ పరిమళ పత్ర పుష్పాణి, దూర్వాంకురాన్ సమర్పయామి |
ధూపం:
వనస్పతిరసోద్భూతో గంధాఢ్యో గంధ ఉత్తమః |
ఆఘ్రేయః సర్వదేవానాం ధూపోఽయం ప్రతిగృహ్యతామ్ ||
ఓం శ్రీ మహాగణపతయే నమః – ధూపమాఘ్రాపయామి |
దీపం:
సాజ్యం త్రివర్తిసంయుక్తం వహ్నినా యోజితం మయా |
దీపం గృహాణ దేవేశ త్రైలోక్య తిమిరాపహమ్ ||
ఓం శ్రీ మహాగణపతయే నమః – దీపం దర్శయామి |
నైవేద్యం:
ఓం భూర్భువస్సువః | తత్సవితుర్వరేణ్యమ్ భర్గో దేవస్య ధీమహి | ధియో యో నః ప్రచోదయాత్ ||
సత్యం త్వర్తేన పరిషించామి | అమృతమస్తు | అమృతోపస్తరణమసి ||
ఓం ప్రాణాయ స్వాహా | ఓం అపానాయ స్వాహా | ఓం వ్యానాయ స్వాహా | ఓం ఉదానాయ స్వాహా | ఓం సమానాయ స్వాహా | ఓం బ్రహ్మణే స్వాహా ||
నైవేద్యం గృహ్యతాం దేవ భక్తిం మే హ్యచలాం కురు |
ఈప్సితం మే వరం దేహి పరత్ర చ పరాం గతిమ్ ||
ఓం శ్రీ మహాగణపతయే నమః – బెల్లం, అరటిపండ్లు, మోదక సహిత నైవేద్యం సమర్పయామి | అమృతాపిధానమసి | ఉత్తరాపోశనం సమర్పయామి |
తాంబూలం:
పూగీఫలైః సకర్పూరైః నాగవల్లీదళైర్యుతమ్ |
ముక్తాచూర్ణసమాయుక్తం తాంబూలం ప్రతిగృహ్యతామ్ ||
ఓం శ్రీ మహాగణపతయే నమః – తాంబూలం సమర్పయామి |
గణపతి మంగళ హారతి:
ముదాకరాత్తమోదకం సదా విముక్తిసాధకం
కళాధరావతంసకం జగత్ప్రపంచరోచకమ్ |
అనాయకైకనాయకం వినాశితేభదైత్యకం
నతాశుభాశునాశకం నమామి తం వినాయకమ్ ||
ఓం శ్రీ మహాగణపతయే నమః – కర్పూర నీరాజనం దర్శయామి |
నమస్కార ప్రార్థన:
వక్రతుండ మహాకాయ సూర్యకోటి సమప్రభ |
నిర్విఘ్నం కురు మే దేవ సర్వకార్యేషు సర్వదా ||
ఓం శ్రీ మహాగణపతయే నమః – మంత్రపుష్పం, ఆత్మప్రదక్షిణ నమస్కారాన్ సమర్పయామి | సర్వోపచార పూజాం సమర్పయామి |
(అక్షతలు వేసి) శ్రీ మహాగణపతిం యథాస్థానం ప్రవేశయామి, శోభనార్థే క్షేమాయ పునరాగమనాయ చ.
(గణపతిని కొద్దిగా ఉత్తరం వైపు జరపాలి)
* శ్రీ గాయత్రీ దేవి ప్రధాన పూజ – శ్రీసూక్త విధాన షోడశోపచారములు
* ఆవాహనమ్
శ్రీసూక్త ఋక్కు:
హిరణ్యవర్ణాం హరిణీం సువర్ణరజతస్రజామ్ |
చంద్రాం హిరణ్మయీం లక్ష్మీం జాతవేదో మ ఆవహ ||
ఉపచార మంత్రం:
ముక్తావిద్రుమ హేమనీల ధవళచ్ఛాయైర్ముఖైస్త్రీక్షణైః
యుక్తామిందుకళానిబద్ధరత్నమకుటాం తత్త్వార్థవర్ణాత్మికామ్ |
గాయత్రీం వరదాభయాంకుశకశాః శుభ్రం కపాలం గదాం
శంఖం చక్రమథారవిందయుగళం హస్తైర్వహంతీం భజే ||
ఓం శ్రీ బ్రహ్మచారిణీ స్వరూప శ్రీ గాయత్రీ దేవ్యై నమః – ధ్యాయామి, ఆవాహయామి ||
(చేతిలో అక్షతలు, పువ్వులు తీసుకుని అమ్మవారి పాదాల వద్ద సమర్పించాలి)
* ఆసనమ్
శ్రీసూక్త ఋక్కు:
తాం మ ఆవహ జాతవేదో లక్ష్మీమనపగామినీమ్ |
యస్యాం హిరణ్యం విందేయం గామశ్వం పురుషానహమ్ ||
ఉపచార మంత్రం:
అనేకరత్నసంయుక్తం నానామణిగణాన్వితమ్ |
ఇదం హేమమయం దివ్యమాసనం ప్రతిగృహ్యతామ్ ||
ఓం శ్రీ గాయత్రీ దేవ్యై నమః – నవరత్నఖచిత దివ్య స్వర్ణసింహాసనం సమర్పయామి ||
(అమ్మవారి పాదాల వద్ద అక్షతలు సమర్పించాలి)
* పాద్యమ్
శ్రీసూక్త ఋక్కు:
అశ్వపూర్వాం రథమధ్యాం హస్తినాదప్రబోధినీమ్ |
శ్రియం దేవీముపహ్వయే శ్రీర్మా దేవీర్జుషతామ్ ||
ఉపచార మంత్రం:
గంగాది సర్వతీర్థేభ్యో మయా ప్రార్థనయా హృతమ్ |
తోయమేతత్సుఖస్పర్శం పాద్యార్థం ప్రతిగృహ్యతామ్ ||
ఓం శ్రీ గాయత్రీ దేవ్యై నమః – పాదయోః పాద్యం సమర్పయామి ||
(ఉద్ధరిణెతో నీటిని పాత్రలో విడవాలి)
* అర్ఘ్యమ్
శ్రీసూక్త ఋక్కు:
కాం సోస్మితాం హిరణ్యప్రాకారామార్ద్రాం జ్వలంతీం తృప్తాం తర్పయంతీమ్ |
పద్మే స్థితాం పద్మవర్ణాం తామిహోపహ్వయే శ్రియమ్ ||
ఉపచార మంత్రం:
గంధపుష్పాక్షతైర్యుక్తం అర్ఘ్యం సంపాదితం మయా |
గృహాణ వరదే దేవి ప్రసన్నా భవ సర్వదా ||
ఓం శ్రీ గాయత్రీ దేవ్యై నమః – హస్తయోః అర్ఘ్యం సమర్పయామి ||
(గంధం, పువ్వు కలిపిన నీటిని పాత్రలో విడవాలి)
* ఆచమనీయమ్
శ్రీసూక్త ఋక్కు:
చంద్రాం ప్రభాసాం యశసా జ్వలంతీం శ్రియం లోకే దేవజుష్టాముదారామ్ |
తాం పద్మినీమీం శరణమహం ప్రపద్యేఽలక్ష్మీర్మే నశ్యతాం త్వాం వృణే ||
ఉపచార మంత్రం:
కర్పూరవాసితం తోయం మందాకిన్యాః సమాహృతమ్ |
ఆచమ్యతాం వేదమాతః మయా భక్త్యా సమర్పితమ్ ||
ఓం శ్రీ గాయత్రీ దేవ్యై నమః – ముఖే ఆచమనీయం సమర్పయామి ||
(స్వచ్ఛమైన నీటిని ఉద్ధరిణెతో పాత్రలో విడవాలి)
* స్నానమ్
శ్రీసూక్త ఋక్కు:
ఆదిత్యవర్ణే తపసోఽధిజాతో వనస్పతిస్తవ వృక్షోఽథ బిల్వః |
తస్య ఫలాని తపసా నుదంతు మాయాంతరాయాశ్చ బాహ్యా అలక్ష్మీః ||
ఉపచార మంత్రం:
పయో దధి ఘృతం చైవ మధు శర్కరయా యుతమ్ |
పంచామృతస్నానమిదం గృహాణ పరమేశ్వరి ||
మందాకిన్యాస్తు యత్తోయం సర్వపాపహరం శుభమ్ |
స్నానార్థం తే ప్రయచ్ఛామి గృహాణ వేదరూపిణి ||
ఓం శ్రీ గాయత్రీ దేవ్యై నమః – పంచామృత స్నానం, శుద్ధోదక స్నానం సమర్పయామి | స్నానానంతరం శుద్ధాచమనీయం సమర్పయామి ||
(ప్రతిమపై లేదా పుష్పంతో ప్రోక్షణ చేసి నీటిని పాత్రలో విడవాలి)
* వస్త్రమ్
శ్రీసూక్త ఋక్కు:
ఉపైతు మాం దేవసఖః కీర్తిశ్చ మణినా సహ |
ప్రాదుర్భూతోఽస్మి రాష్ట్రేఽస్మిన్ కీర్తిమృద్ధిం దదాతు మే ||
ఉపచార మంత్రం:
సర్వభూషాధికే సౌమ్యే లోకలజ్జా నివారణే |
మయోపపాదితే తుభ్యం వాససీ ప్రతిగృహ్యతామ్ ||
ఓం శ్రీ గాయత్రీ దేవ్యై నమః – నారింజ వర్ణ (ఆరెంజ్) దివ్య పట్టు వస్త్రయుగ్మం సమర్పయామి ||
(నారింజ రంగు వస్త్రం లేదా అక్షతలు సమర్పించాలి)
* ఉపవీతమ్ & ఆభరణమ్
శ్రీసూక్త ఋక్కు:
క్షుత్పిపాసామలాం జ్యేష్ఠామలక్ష్మీం నాశయామ్యహమ్ |
అభూతిమసమృద్ధిం చ సర్వాం నిర్ణుద మే గృహాత్ ||
ఉపచార మంత్రం:
రత్నకంకణ వైడూర్య ముక్తాహారాది కాని చ |
సువర్ణ భూషణానీహ గృహాణ సురపూజితే ||
ఓం శ్రీ గాయత్రీ దేవ్యై నమః – యజ్ఞోపవీతం, సర్వాభరణాని సమర్పయామి ||
(అక్షతలు లేదా ఆభరణాలు సమర్పించాలి)
* గంధమ్
శ్రీసూక్త ఋక్కు:
గంధద్వారాం దురాధర్షాం నిత్యపుష్టాం కరీషిణీమ్ |
ఈశ్వరీగ్ం సర్వభూతానాం తామిహోపహ్వయే శ్రియమ్ ||
ఉపచార మంత్రం:
శ్రీఖండం చందనం దివ్యం గంధాఢ్యం సుమనస్సఖమ్ |
విలేపనం సురశ్రేష్ఠే ప్రీత్యర్థం ప్రతిగృహ్యతామ్ ||
ఓం శ్రీ గాయత్రీ దేవ్యై నమః – దివ్య శ్రీచందనం, కుంకుమం చ సమర్పయామి ||
(అమ్మవారి నుదుట చందనం, కుంకుమ తిలకం దిద్దాలి)
* పుష్పాణి
శ్రీసూక్త ఋక్కు:
మనసః కామమాకూతిం వాచః సత్యమశీమహి |
పశూనాం రూపమన్నస్య మయి శ్రీః శ్రయతాం యశః ||
ఉపచార మంత్రం:
మందార పారిజాతాది పాటలీ కేతకాని చ |
జాజీ పున్నాగ చంపక పుష్పాణి ప్రతిగృహ్యతామ్ ||
ఓం శ్రీ గాయత్రీ దేవ్యై నమః – నానావిధ పరిమళ పత్రపుష్పాణి సమర్పయామి ||
(తామరలు, జాజి, చామంతి పుష్పాలు సమర్పించాలి)
శ్రీ గాయత్రీ దేవి అంగ పూజ
గంధాక్షతలు, పుష్పాలు చేతిలోకి తీసుకుని సమర్పించాలి:
ఓం గాయత్ర్యై నమః – పాదౌ పూజయామి
ఓం సావిత్ర్యై నమః – గుల్ఫౌ పూజయామి
ఓం సరస్వత్యై నమః – జానునీ పూజయామి
ఓం వేదమాత్రే నమః – జంఘే పూజయామి
ఓం బ్రహ్మచారిణ్యై నమః – ఊరూ పూజయామి
ఓం జగద్ధాత్ర్యై నమః – కటిం పూజయామి
ఓం బ్రహ్మాండవాసిన్యై నమః – నాభిం పూజయామి
ఓం సర్వవేదమయ్యై నమః – ఉదరం పూజయామి
ఓం కరుణామయ్యై నమః – స్తనౌ పూజయామి
ఓం పరబ్రహ్మస్వరూపిణ్యై నమః – హృదయం పూజయామి
ఓం కంబుకంఠ్యై నమః – కంఠం పూజయామి
ఓం శంఖచక్రాదిధారిణ్యై నమః – బాహూ పూజయామి
ఓం అక్షమాలాకమండలుధారిణ్యై నమః – హస్తౌ పూజయామి
ఓం పంచవక్త్రాయై నమః – ముఖాని పూజయామి
ఓం త్రినేత్రాయై నమః – నేత్రాణి పూజయామి
ఓం రత్నకిరీటధారిణ్యై నమః – శిరః పూజయామి
ఓం శ్రీ బ్రహ్మచారిణీ స్వరూప శ్రీ గాయత్రీ దేవ్యై నమః – సర్వాణ్యంగాని పూజయామి
శ్రీ గాయత్రీ అష్టోత్తర శతనామావళిః (కుంకుమార్చన)
కుంకుమ లేదా అక్షింతలు, పువ్వులతో సమర్పించాలి:
ఓం గాయత్ర్యై నమః
ఓం జగన్మాత్రే నమః
ఓం పరబ్రహ్మస్వరూపిణ్యై నమః
ఓం పరమార్థప్రదాయై నమః
ఓం జప్యాయై నమః
ఓం బ్రహ్మతేజోవివర్ధిన్యై నమః
ఓం సావిత్ర్యై నమః
ఓం బ్రహ్మవిద్యాయై నమః
ఓం వేదమాత్రే నమః
ఓం ప్రణవార్థస్వరూపిణ్యై నమః
ఓం పంచవక్త్రాయై నమః
ఓం త్రినేత్రాయై నమః
ఓం శారదాయై నమః
ఓం హంసవాహనాయై నమః
ఓం సరస్వత్యై నమః
ఓం బ్రహ్మచారిణ్యై నమః
ఓం ముక్తావిద్రుమహేమాభాయై నమః
ఓం నీలధవళరుచయే నమః
ఓం రత్నమకుటధారిణ్యై నమః
ఓం ఇందురేఖావిభూషితాయై నమః
ఓం తత్త్వార్థవర్ణాత్మికాయై నమః
ఓం వరదాభయహస్తాయై నమః
ఓం అంకుశకశాధారిణ్యై నమః
ఓం కపాలధారిణ్యై నమః
ఓం గదాధారిణ్యై నమః
ఓం శంఖచక్రధరాయై నమః
ఓం అరవిందయుగళధారిణ్యై నమః
ఓం మహాదేవ్యై నమః
ఓం మహామాయాయై నమః
ఓం మహావిభవవర్ధిన్యై నమః
ఓం వేదాంతవేద్యాయై నమః
ఓం గానప్రియాయై నమః
ఓం ఛందోమయీరూపాయై నమః
ఓం ఋగ్వేదరూపిణ్యై నమః
ఓం యజుర్వేదరూపిణ్యై నమః
ఓం సామవేదప్రియాయై నమః
ఓం అథర్వణస్వరూపాయై నమః
ఓం పాపనాశిన్యై నమః
ఓం సద్బుద్ధిదాయై నమః
ఓం మేధాప్రదాయై నమః
ఓం ప్రజ్ఞాయై నమః
ఓం స్మృతిరూపాయై నమః
ఓం ధృతిరూపాయై నమః
ఓం శాంత్యై నమః
ఓం కాంత్యై నమః
ఓం తుష్ట్యై నమః
ఓం పుష్టిదాయై నమః
ఓం శుభాయై నమః
ఓం నిష్కళంకాయై నమః
ఓం నిరంజనాయై నమః
ఓం నిర్గుణాయై నమః
ఓం నిత్యముక్తాయై నమః
ఓం కైవల్యపదదాయిన్యై నమః
ఓం త్రిసంధ్యాయై నమః
ఓం బ్రాహ్మ్యై నమః
ఓం వైష్ణవ్యై నమః
ఓం రుద్రాణ్యై నమః
ఓం సూర్యమండలమధ్యస్థాయై నమః
ఓం భానుమండలవాసిన్యై నమః
ఓం అగ్నిరూపాయై నమః
ఓం సోమమండలగామిన్యై నమః
ఓం అమృతవర్షిణ్యై నమః
ఓం కుండలిన్యై నమః
ఓం ప్రాణశక్త్యై నమః
ఓం జీవనప్రదాయిన్యై నమః
ఓం ఆయుర్దాయై నమః
ఓం బలదాయై నమః
ఓం వర్చస్విన్యై నమః
ఓం యశోదాయిన్యై నమః
ఓం కీర్తివర్ధిన్యై నమః
ఓం దారిద్ర్యధ్వంసిన్యై నమః
ఓం గ్రహపీడాహారిణ్యై నమః
ఓం భవరోగహారిణ్యై నమః
ఓం భక్తవత్సలాయై నమః
ఓం ఆర్తత్రాణపరాయణాయై నమః
ఓం శరణాగతరక్షక్యై నమః
ఓం సర్వపాపప్రశమన్యై నమః
ఓం పుణ్యఫలప్రదాయై నమః
ఓం మోక్షలక్ష్మ్యై నమః
ఓం దివ్యరూపాయై నమః
ఓం చిద్రూపిణ్యై నమః
ఓం ఆనందసంధాయిన్యై నమః
ఓం సూర్యకోటిప్రతీకాశాయై నమః
ఓం చంద్రకోటిసుశీతలాయై నమః
ఓం విశ్వయోనయే నమః
ఓం విశ్వధాత్ర్యై నమః
ఓం విశ్వేశ్వర్యై నమః
ఓం జ్ఞానదాయిన్యై నమః
ఓం అజ్ఞానతిమిరనాశిన్యై నమః
ఓం వాగీశ్వర్యై నమః
ఓం విద్యాధారిణ్యై నమః
ఓం కమలాసనాయై నమః
ఓం పద్మప్రియాయై నమః
ఓం నిత్యోత్సవాయై నమః
ఓం కళ్యాణకారిణ్యై నమః
ఓం జగద్ధితైషిణ్యై నమః
ఓం శుభప్రదాయై నమః
ఓం భక్తవరదాయై నమః
ఓం సాధకప్రియాయై నమః
ఓం తపోరూపాయై నమః
ఓం యోగగమ్యాయై నమః
ఓం నాదబిందుకలాత్మికాయై నమః
ఓం రాజరాజేశ్వర్యై నమః
ఓం భువనేశ్వర్యై నమః
ఓం శ్రీ బ్రహ్మచారిణీ స్వరూపాయై నమః
ఓం శ్రీ గాయత్రీ పరమేశ్వర్యై నమః
నానావిధ పరిమళ పత్ర పుష్పాణి సమర్పయామి | కుంకుమార్చనం సమర్పయామి ||
* ధూపమ్
శ్రీసూక్త ఋక్కు:
కర్దమేన ప్రజాభూతా మయి సంభవ కర్దమ |
శ్రియం వాసయ మే కులే మాతరం పద్మమాలినీమ్ ||
ఉపచార మంత్రం:
వనస్పతిరసోద్భూతో గంధాఢ్యో గంధ ఉత్తమః |
ఆఘ్రేయః సర్వదేవానాం ధూపోఽయం ప్రతిగృహ్యతామ్ ||
ఓం శ్రీ గాయత్రీ దేవ్యై నమః – దివ్య సాంబ్రాణి గుగ్గులు ధూపం ఆఘ్రాపయామి ||
(ధూపం చూపించాలి)
* దీపమ్
శ్రీసూక్త ఋక్కు:
ఆపః సృజంతు స్నిగ్ధాని చిక్లీత వస మే గృహే |
ని చ దేవీం మాతరం శ్రియం వాసయ మే కులే ||
ఉపచార మంత్రం:
సాజ్యం త్రివర్తిసంయుక్తం వహ్నినా యోజితం ప్రియే |
దీపం గృహాణ దేవేశి త్రైలోక్య తిమిరాపహమ్ ||
భక్త్యా దీపం ప్రయచ్ఛామి దేవాయ పరమాత్మనే |
త్రాహి మాం నిరయాద్ఘోరాద్దీపజ్యోతిర్నమోఽస్తు తే ||
ఓం శ్రీ గాయత్రీ దేవ్యై నమః – సాక్షాత్ ప్రత్యక్ష ఘృత దీపం దర్శయామి ||
(దీపం చూపించి చేతులు కడుక్కోవాలి)
* నైవేద్యమ్
శ్రీసూక్త ఋక్కు:
ఆర్ద్రాం పుష్కరిణీం పుష్టిం పింగళాం పద్మమాలినీమ్ |
చంద్రాం హిరణ్మయీం లక్ష్మీం జాతవేదో మ ఆవహ ||
ఉపచార మంత్రం:
ఓం భూర్భువస్సువః | తత్సవితుర్వరేణ్యమ్ భర్గో దేవస్య ధీమహి | ధియో యో నః ప్రచోదయాత్ ||
సత్యం త్వర్తేన పరిషించామి | అమృతమస్తు | అమృతోపస్తరణమసి ||
ఓం ప్రాణాయ స్వాహా | ఓం అపానాయ స్వాహా | ఓం వ్యానాయ స్వాహా | ఓం ఉదానాయ స్వాహా | ఓం సమానాయ స్వాహా | ఓం బ్రహ్మణే స్వాహా ||
అన్నం చతుర్విధం స్వాదు రసైః షడ్భిః సమన్వితమ్ |
భక్ష్యభోజ్య సమాయుక్తం నైవేద్యం ప్రతిగృహ్యతామ్ ||
ఓం శ్రీ గాయత్రీ దేవ్యై నమః – రవ్వ కేసరి, పులిహోర, అల్లం గారెలు, పాయసం మహా నైవేద్యం సమర్పయామి | అమృతాపిధానమసి | మధ్యే మధ్యే అమృత పానీయం సమర్పయామి | ఉత్తరాపోశనం సమర్పయామి ||
(ప్రాణాహుతులు సమర్పించి చేతిలో నీరు పాత్రలో విడవాలి)
* తాంబూలమ్
శ్రీసూక్త ఋక్కు:
ఆర్ద్రాం యః కరిణీం యష్టిం సువర్ణాం హేమమాలినీమ్ |
సూర్యాం హిరణ్మయీం లక్ష్మీం జాతవేదో మ ఆవహ ||
ఉపచార మంత్రం:
పూగీఫలైస్సకర్పూరైః నాగవల్లీదళైర్యుతమ్ |
ముక్తాచూర్ణసమాయుక్తం తాంబూలం ప్రతిగృహ్యతామ్ ||
ఓం శ్రీ గాయత్రీ దేవ్యై నమః – ముఖవాసనార్థం కర్పూర ఏలాది తాంబూలం సమర్పయామి ||
(తాంబూలం సమర్పించాలి)
* మంత్రపుష్పమ్, ప్రదక్షిణ & సాష్టాంగ నమస్కారాః
శ్రీసూక్త ముగింపు శ్లోకం:
యః శుచిః ప్రయతో భూత్వా జుహుయాదాజ్యమన్వహమ్ |
సూక్తం పంచదశర్చం చ శ్రీకామః సతతం జపేత్ ||
గాయత్రీ దేవి విశేష గాయత్రీ మంత్రం & ప్రార్థనా శ్లోకం:
ఓం భూర్భువస్సువః | తత్సవితుర్వరేణ్యమ్ |
భర్గో దేవస్య ధీమహి | ధియో యో నః ప్రచోదయాత్ ||
శ్లోకం:
యో దేవానాం ప్రభవశ్చోద్భవశ్చ విశ్వాధిపో రుద్రో మహర్షిః |
హిరణ్యగర్భం పశ్యత జాయమానం స నో బుద్ధ్యా శుభయా సంయునక్తు ||
గాయత్రీం వేదజననీం సావిత్రీం చ సరస్వతీమ్ |
ధాత్రీం చ సర్వవేదానాం నమామి బ్రహ్మచారిణీమ్ ||
మంత్రపుష్ప వేద మంత్రాలు:
ఓం యజ్ఞేన యజ్ఞమయజంత దేవాః తాని ధర్మాణి ప్రథమాన్యాసన్ |
తే హ నాకం మహిమానః సచంతే యత్ర పూర్వే సాధ్యాః సంతి దేవాః ||
ఓం రాజాధిరాజాయ ప్రసహ్యసాహినే నమో వయం వైశ్రవణాయ కుర్మహే |
స మే కామాన్ కామకామాయ మహ్యం కామేశ్వరో వైశ్రవణో దధాతు | కుబేరాయ వైశ్రవణాయ మహారాజాయ నమః ||
ఓం శ్రీ బ్రహ్మచారిణీ స్వరూప శ్రీ గాయత్రీ దేవ్యై నమః – దివ్య సువర్ణ మంత్రపుష్పం సమర్పయామి ||
(పుష్పాలను అమ్మవారి పాదాల వద్ద సమర్పించాలి)
ఆత్మప్రదక్షిణ:
యానికాని చ పాపాని జన్మాంతరకృతాని చ |
తాని తాని ప్రణశ్యంతి ప్రదక్షిణ పదే పదే ||
పాపోఽహం పాపకర్మాఽహం పాపాత్మా పాపసంభవః |
త్రాహి మాం కృపయా దేవి శరణాగతవత్సలే ||
అన్యథా శరణం నాస్తి త్వమేవ శరణం మమ |
తస్మాత్కారుణ్య భావేన రక్ష రక్ష మహేశ్వరి ||
సాష్టాంగ ప్రణామం:
ఉరసా శిరసా దృష్ట్యా మనసా వచసా తథా |
పద్భ్యాం కరాభ్యాం కర్ణాభ్యాం ప్రణామోష్టాంగ ఈరితః ||
ఓం శ్రీ గాయత్రీ దేవ్యై నమః – ఆత్మప్రదక్షిణ సాష్టాంగ నమస్కారాన్ సమర్పయామి ||
క్షమా ప్రార్థన & పూజా సమర్పణ:
ఆవాహనం న జానామి న జానామి విసర్జనమ్ |
పూజావిధిం న జానామి క్షమస్వ పరమేశ్వరి ||
మంత్రహీనం క్రియాహీనం భక్తిహీనం మహేశ్వరి |
యత్పూజితం మయా దేవి పరిపూర్ణం తదస్తు తే ||
కాయేన వాచా మనసేంద్రియైర్వా బుద్ధ్యాత్మనా వా ప్రకృతేః స్వభావాత్ |
కరోమి యద్యత్ సకలం పరస్మై నారాయణాయేతి సమర్పయామి ||
మయా కృతా ఏషా పూజా శ్రీ గాయత్రీ పరమేశ్వరీ చరణారవిందార్పణమస్తు ||
ఓం శాంతిః శాంతిః శాంతిః ||
(చేతిలో ఉదకం తీసుకుని పాత్రలో వదలాలి)
* మంగళ నీరాజనమ్ (కర్పూర హారతి)
శ్రీసూక్త ఋక్కు:
తాం మ ఆవహ జాతవేదో లక్ష్మీమనపగామినీమ్ |
యస్యాం హిరణ్యం ప్రభూతం గావో దాస్యోఽశ్వాన్ విందేయం పురుషానహమ్ ||
ఉపచార మంత్రం:
సమ్రాజం చ విరాజం చ అభిశ్రీర్యా చ నో గృహే |
లక్ష్మీ రాష్ట్రస్య యా ముఖే తయా మా సంసృజామసి ||
నీరాజనం సుమంగళ్యం కర్పూరేణ సమన్వితమ్ |
జగత్ప్రదీపకే దేవి గృహాణ త్వం నమోఽస్తు తే ||
విశేష మంగళ హారతి:
పంచముఖాల పరమేశ్వరికి – పరబ్రహ్మ స్వరూపిణికి
వేదజనని శ్రీ గాయత్రికి – వేదశాస్త్ర విహారిణికి ||
ముక్తా విద్రుమ హేమకాంతికి – మునిగణ వందిత పాదయుగళికి
సద్బుద్ధినిచ్చే జగన్మాతకు – సర్వదా శుభ మంగళమ్ ||
ఓం శ్రీ గాయత్రీ దేవ్యై నమః – ఆనంద మంగళ కర్పూర నీరాజనం దర్శయామి ||
(హారతి వెలిగించి చూపించి, చుట్టూ నీరు తిప్పి విడవాలి. అనంతరం తీర్థప్రసాదాలు స్వీకరించాలి).
No comments:
Post a Comment